Artificial Intelligence (AI)
ปัญญาประดิษฐ์คำกว้างสำหรับระบบคอมพิวเตอร์ที่ทำงานบางอย่างซึ่งเกี่ยวกับการรับรู้ การคาดการณ์ การจำแนก การตัดสินใจเชิงแบบจำลอง หรือการสร้างผลลัพธ์จากข้อมูล
AI DICTIONARY
ศัพท์ AI ที่เจอบ่อย อธิบายแบบไม่ต้องเป็นสายเทคนิค
ค้นคำศัพท์จากชื่อภาษาไทย ภาษาอังกฤษ หรือแนวคิดที่เกี่ยวข้อง แต่ละคำอธิบายเน้นความหมายที่ช่วยให้ใช้งานและอ่านข่าว AI ได้อย่างเข้าใจมากขึ้น
Machine Learning
การเรียนรู้ของเครื่องแนวทางที่ทำให้ระบบเรียนรู้รูปแบบจากข้อมูลเพื่อคาดการณ์หรือจำแนกสิ่งใหม่ แทนการเขียนกฎทุกข้อด้วยมือ
Generative AI
AI เชิงสร้างสรรค์AI ที่สร้างเนื้อหาใหม่ เช่น ข้อความ ภาพ เสียง วิดีโอ หรือโค้ด ตามคำสั่งและบริบทที่ได้รับ
Large Language Model (LLM)
โมเดลภาษาขนาดใหญ่โมเดลที่เรียนรู้รูปแบบจากข้อมูลภาษาในปริมาณมาก เพื่อประมวลผลและสร้างข้อความตามบริบท
Multimodal
หลายรูปแบบข้อมูลความสามารถของระบบในการรับหรือสร้างข้อมูลมากกว่าหนึ่งชนิด เช่น ข้อความ ภาพ เสียง หรือวิดีโอร่วมกัน
Prompt
คำสั่งที่ให้ AIข้อความ คำถาม บริบท ตัวอย่าง หรือข้อกำหนดที่ส่งให้ AI เพื่อบอกสิ่งที่ต้องการและแนวทางของผลลัพธ์
Context
บริบทข้อมูลแวดล้อมที่ช่วยให้ AI เข้าใจว่างานเกี่ยวกับอะไร ใครเป็นกลุ่มเป้าหมาย และมีข้อจำกัดอะไรบ้าง
AI Agent
เอเจนต์ AIระบบที่ใช้ AI ร่วมกับเครื่องมือ ขั้นตอน หรือข้อมูลอื่น เพื่อทำงานหลายจังหวะตามเป้าหมายที่กำหนด โดยยังต้องมีขอบเขตและการตรวจสอบที่เหมาะสม
Workflow
ลำดับการทำงานชุดขั้นตอนที่ทำซ้ำได้ เช่น รับข้อมูล → วิเคราะห์ → ตรวจสอบ → สร้างเอกสาร โดย AI อาจช่วยหนึ่งขั้นหรือหลายขั้น
Token
หน่วยข้อความที่โมเดลประมวลผลหน่วยย่อยของข้อความที่โมเดลใช้ในการรับและสร้างภาษา ไม่จำเป็นต้องตรงกับหนึ่งคำเสมอไป
Hallucination
คำตอบที่ดูน่าเชื่อแต่ไม่ถูกต้องคำที่ใช้เรียกกรณีที่ Generative AI สร้างข้อมูลผิด แต่งรายละเอียด หรืออ้างสิ่งที่ไม่มีหลักฐานรองรับ จึงต้องตรวจข้อมูลสำคัญกับต้นฉบับ
Deepfake
สื่อสังเคราะห์เลียนแบบบุคคลภาพ เสียง หรือวิดีโอที่สร้างหรือดัดแปลงให้คล้ายบุคคลจริง จนอาจทำให้ผู้ชมเข้าใจผิดเกี่ยวกับสิ่งที่บุคคลนั้นพูดหรือทำ
Voice Cloning
การจำลองเสียงการสร้างเสียงสังเคราะห์ให้คล้ายเสียงของบุคคลหนึ่ง ซึ่งมีทั้งประโยชน์ในการสร้างสื่อและความเสี่ยงจากการแอบอ้าง
Bias
อคติในข้อมูลหรือผลลัพธ์รูปแบบความเอนเอียงที่อาจมาจากข้อมูล การออกแบบระบบ วิธีใช้ หรือบริบท ทำให้ผลลัพธ์ไม่เป็นธรรมกับบางกลุ่ม
Privacy
ความเป็นส่วนตัวหลักการจัดการข้อมูลส่วนบุคคลอย่างเหมาะสม รวมถึงการพิจารณาว่าข้อมูลใดจำเป็นต้องใช้ ใครเข้าถึงได้ และควรส่งให้บริการ AI หรือไม่
Personal Data
ข้อมูลส่วนบุคคลข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับบุคคลและสามารถเชื่อมโยงกลับไปยังบุคคลนั้นได้โดยตรงหรือโดยอ้อม การใช้งานต้องคำนึงถึงสิทธิและกติกาที่เกี่ยวข้อง
Responsible AI
AI ที่ใช้อย่างรับผิดชอบแนวคิดที่คำนึงถึงความปลอดภัย ความเป็นธรรม ความโปร่งใส ความเป็นส่วนตัว ความรับผิดชอบ และผลกระทบต่อคนและสังคมตลอดการใช้งาน AI
AI Governance
ธรรมาภิบาล AIกรอบนโยบาย บทบาท กระบวนการ และการควบคุมที่ช่วยให้องค์กรพัฒนาและใช้ AI อย่างมีความรับผิดชอบและตรวจสอบได้
Human-in-the-loop
มนุษย์อยู่ในกระบวนการตรวจสอบการออกแบบงานให้มนุษย์มีจุดตรวจ พิจารณา หรืออนุมัติผลลัพธ์จากระบบ ก่อนนำไปใช้ในขั้นที่มีผลกระทบสำคัญ
Transparency
ความโปร่งใสการสื่อสารให้ผู้เกี่ยวข้องเข้าใจว่า AI ถูกใช้ตรงไหน ใช้ข้อมูลหรือหลักการใดเท่าที่เหมาะสม และมีข้อจำกัดอะไร
Accountability
ความรับผิดชอบการกำหนดให้ชัดว่าใครมีหน้าที่ตรวจ ตัดสินใจ แก้ไข และรับผิดชอบเมื่อการใช้ AI ส่งผลต่อผู้คนหรือองค์กร
RAG
Retrieval-Augmented Generationแนวทางให้โมเดลค้นหรือรับข้อมูลจากแหล่งที่กำหนดก่อนสร้างคำตอบ เพื่อให้คำตอบอิงข้อมูลเฉพาะที่เกี่ยวข้องมากขึ้น
Fine-tuning
การปรับโมเดลเพิ่มเติมการฝึกโมเดลที่มีอยู่ต่อด้วยข้อมูลหรือรูปแบบงานเฉพาะ เพื่อปรับพฤติกรรมให้เหมาะกับวัตถุประสงค์บางประเภท
Model
โมเดล AIระบบคณิตศาสตร์และพารามิเตอร์ที่เรียนรู้รูปแบบจากข้อมูลเพื่อสร้างการคาดการณ์ การจำแนก หรือผลลัพธ์ตามประเภทของโมเดล
ศัพท์ AI มีการเปลี่ยนความหมายตามบริบทและเทคโนโลยี คำอธิบายหน้านี้ตั้งใจใช้เป็นจุดเริ่มต้นสำหรับผู้ชมทั่วไป ไม่ใช่นิยามทางกฎหมายหรือมาตรฐานเฉพาะด้าน